Dossier VOC in Zeeland
VOC in Zeeland
| Oprichting VOC | Personen- & Onderwerpsdossiers VOC | |
| Zeeland | Kranten op microfiche | |
| Ondergang VOC | VOC in oude drukken | |
| Publicaties | VOC voor kinderen | |
| Cartografie | VOC op Internet |
Katoenen stoffen uit India, kaneel van Ceylon, thee uit China.
Het grootste handels- en scheepvaartbedrijf van de 17de en 18de eeuw is de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). De multinational wordt op 20 maart 1602 opgericht. Doel: schepen naar Azië sturen om specerijen en andere producten te kopen. Resultaat: grote economische bloei voor de staten van Zeeland, Holland en West-Friesland.
Oude drukken
Titel: Kort gevat jaar-boek van de edele geoctroyeerde Oost-Indische Compagnie de vereenigde Nederlanden ter kamer van Zeeland benevens vier notitiën inhoudende het op stabel zetten, af-loopen, uitvaren ende t’huis komen der schepen / uit authentyque stukken ten dienste der liefhebberen by-een vergadert door Christiaan Sigismund Matthaeus
Auteur: Christiaan Sigismund Matthaeus
Titel: Notitie van een goede partie Havanna blaar en varinis canasser tabacq
Auteur: Jacobus Pauwelsen
Titel: Scheepsgebeden
Auteur(s): onbekend
Kranten op microfiche
Titel: Een beetje wind en de Duyfken vaart
Auteur: René van Stee
uit: PZC jaargang 2002 19 maart pag. 10
Serie: 400 jaar VOC
Kastplaats: Microficheruimte
Titel: Met de Ravensteyn naar Oost-Indië
Auteur: Rinus Antonisse
uit: PZC jaargang 1999 20 oktober p. 31
Serie: Buitengebied
Kastplaats: Microficheruimte
Titel: De bloederige muiterij op de Java
Auteur: Anneke van Waarden-Koets
uit: PZC jaargang 2002 28 augustus p. 15
Serie: 'Even omzien'
Kastplaats: Microficheruimte
Titel: Van Veere naar de rede van Oleh-leh
Auteur: Peter Blom
uit: PZC jaargang 1998 30 juni p. 13
Serie: 'Even omzien'
Kastplaats: Microficheruimte
Titel: Multinational met almacht
Auteur:Paul de Schipper
uit: PZC jaargang 2002 19 maart p. 11
Serie: 400 jaar VOC
Kastplaats: Microficheruimte
Dossiers
Een omvangrijke collectie met diverse documenten zoals bijvoorbeeld krantenknipsels, folders, presentaties en losbladige beschrijvingen. Over de VOC is materiaal te vinden in onderstaande dossiermappen:
Onderwerpsdossiers: Zeeland Handelscompagnieën:
Voorbeelden:
Gezongen door het jongenskoor van de Zeeuwse Koorschool op 16 juli 1987.
Programma met teksten.
uit: NRC, 29 oktober 1992·
uit: De Faam, 17 juni 1987 Middelburg.
uit: jubileumkrant 2002.
uit: Zeeuws Dagblad, 22-10-1952.
uit: Buiten, 28-09-1918
Personendossiers
Voorbeelden:
VOC schepen
Titel: De VOC op zoek naar de goud- en zilvereilanden; de waar gebeurde avonturen van het schip ‘de Breskens’ in het jaar 1643 in Japan
Auteur: Vonk
Titel: Een gezonken VOC schip ’t Vliegent Hart
Auteur: Wilbert Weber, illustraties van Leendert van der Pool
Omschrijving: Verslag van het onderzoek naar en de geschiedenis van de in 1735 gezonken Oost-Indiëvaarder.
Titel: Duth-Asiatic shipping in the 17th and 18th centuries
Auteurs: J.R. Bruijn, F.S. Gaastra, I. Schöffer, E.S. van Eyck van Heslinga
Titel: ‘Met geen drooge oogen om tesien’; de ondergang van het VOC-retourschip ’t Vliegend Hart in 1735
Auteur: A.J. van der Horst
Omschrijving: In de namiddag van 3 februari 1735 vergingen de VOC-schepen ’t Vliegend Hart en de Anna Catharina voor de kust van Walcheren. Door toeval werd in 1977, tijdens een studie over door de VOC gebruikte kaarten, de locatie van het wrak van ’t Vliegend Hart ontdekt.
Titel: Het VOC-fluitschip ‘Stavenisse’; en de ontdekking van Terra Natal
Auteur: Ruud Paesie
Omschrijving: De bouw van de ‘Stavenisse’ bij de Middelburgse VOC-werf; de tweede reis en de schipbreuk op de kust van Terra Natal, de daarop volgende expedities en de VOC-handelspost aan de Delogoabaai.
Titel: De reis van de Zeeuwse Oost-Indiëvaarder Raadhuis van Middelburg naar Batavia in 1717
Auteur: Tobias van Gent
Cartografie
Titel: Grote atlas van Nederlands Oost-Indië
Auteurs: J.R. van Diessen, P. van den Brink, W. Bek.
Titel: De VOC in de kaart gekeken; cartografie en navigatie van de Verenigde Oostindische Compagnie 1602-1799 (37 x 50 cm)
Auteur: Patrick van Mil
Titel: Atlas van kaarten en aanzichten van de VOC en de WIC; genoemd Vingboons-atlas in het Algemeen Rijksarchief te ’s- Gravenhage
Auteur: J. van Bracht
VOC algemeen
Titel: Zeeuwen en de VOC
Auteur: Doeke Roos
Omschrijving: Compact en helder overzicht van vele aspecten van de VOC welke betrekking hebben op de Kamer Zeeland.
Titel: Sporen van de Compagnie: de VOC in Nederland
Auteurs: Roelof van Gelder, Lodewijk Wagenaar.
Omschrijving: De geschiedenis van het VOC-bedrijf in Nederland.
Titel: De VOC in Zeeland; een wandeling door Middelburg en een tocht door Walcheren.
Auteur: L.J. Wagenaar
Omschrijving: De Zeeuwse Bibliotheek is het vertrekpunt van de in dit boekje beschreven wandeling door Middelburg. De tweede route voert per auto of fiets van Middelburg naar Fort Rammekens en via Vlissingen naar Veere.
Titel: De Vereenigde Oostindische Compagnie (video)
Auteurs: Els M. Jacobs, Gerard Boerhof, Ton Dirkse
Omschrijving: Videoversie van de gelijknamige televisieserie in afleveringen van 25 minuten.
Titel:De Vereenigde Oost-indische Compagnie
Auteurs: Els M. Jacobs, Henk Bas
Omschrijving: Cursusboek behorende bij de gelijknamige televisieserie.
VOC personen
Titel: Balthazar de Moucheron; voorloper van de VOC
Auteur: A. Prinsen
Omschrijving: Beknopte beschrijving over de Moucheron’s invloeden als pionier voor de handel op Oost-Indië.
Titel: Balthazar de Moucheron
Auteur: J.H. de Stoppelaar
Omschrijving: Uitgebreider en meer biografische benadering van deze persoon en diens familie.
Titel: Wonen in weelde; drie generaties VOC-bewindhebbers in Middelburg
Auteurs: Marianne Kleijwegt en Peter Sijnke
Omschrijving: Een beschrijving van de welvaart van het regentengeslacht Mathias-Pous. Met een VOC-stadswandeling door Middelburg, langs 18e eeuwse monumentenpanden.
Titel: In dienst van de Compagnie: leven bij de VOC in honderd getuigenissen (1602-1977)
Auteurs: Vibeke Roeper, Roelof van Gelder
Titel: Het kader en de Zeeuwse zeelui van de uitgaande schepen van de VOC kamer Zeeland
Auteur: P.F. Poortvliet
Omschrijving: Uitvoerige lijst van personennamen, waarvan bij vele de herkomst en functie, die werkzaam waren aan boord van VOC-schepen, uitgevaren voor de Kamer Zeeland. Overgenomen uit scheepssoldijboeken, monsterrollen en verzoekenboeken.
Titel: Bewind en beleid bij de VOC: de financiële en commerciële politiek van de bewindhebbers (1672-1702)
Auteur: Femme S. Gaastra
Oprichting
Eind 16e eeuw drijven diverse Europese landen handel met Azië. Prijsverhogingen en handelsbelemmeringen geven Nederlandse kooplieden de doorslag zelf naar Oost-Indië te varen. Eerst vinden verkenningen plaats door 'voorcompagniën'.
In Zeeland voeren de Middelburgse- en de Veerse Compagnie deze verkenningen uit. Om concurrentie het hoofd te bieden, verenigen de Zeeuwse compagniën zich tot Vereenigde Zeeuwsche Compagnie. Bij de oprichting van de VOC wordt deze compagnie de 'Kamer Zeeland'.
Zeeland
De Kamer Zeeland is na de Kamer Amsterdam de grootste. Zij heeft veel meer invloed dan de Kamers Rotterdam, Delft, Hoorn en Enkhuizen.
Op lokaal niveau wordt de VOC bestuurd door bewindvoerders. Van de Zeeuwse bewindvoerders hebben vier afgevaarden zitting in de centrale vergadering van de Compagnie (de Heren XVII).
Ondergang
Bijna twee eeuwen lang vaart de VOC op de Oost. In 193 jaar varen 336 Zeeuwse schepen 1.147 keer naar Oost-Indië. Door wanbeheer en corruptie wordt de multinational in 1795 failliet verklaard.
Selectie publicaties VOC Zeeuwse Bibliotheek. Er is veel geschreven over de VOC. In onderstaande lijst zijn vooral werken opgenomen die een direct verband met Zeeland hebben.
Jeugd
Deze titels zijn te vinden op de begane grond bij de Jeugdafdeling
Titel: Op een VOC schip
Auteurs: Anneke Smook, Charlotte Dematons
Titel: De VOC op zoek naar de goud- en zilvereilanden
Auteur: P.G. Vonk
Omschrijving: De waar gebeurde avonturen van het schip ‘de Breskens’ in het jaar 1643 in Japan
Titel: Vaar mee met de VOC: VOC special 1602-2002
Auteur:Piet Wijn
Omschrijving: Ballonstrip met een inleidend artikel over de Verenigde Oost-Indische Compagnie.
Titel: Vaar mee met de VOC (video)
Auteurs: Frank van Eijk, Willem van der Spek.
Omschrijving: Aan de hand van de belevenissen van de Delftse weesjongen Jacobwordt het verhaal verteld van de VOC. Bestemd voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs
Titel: Bontekoe: schipper bij de VOC (video)
Auteur: Els Lems
Titel Varen om peper en thee, korte geschiedenis van de Verenigde Oostindische Compagnie
Auteur: Els M. Jacobs
Omschrijving: Met veel gekleurde en zwart-witte afbeeldingen. Vanaf ca. 14 jaar
Titel: Zwarte peper, scheurbuik; kinderen op reis met de Verenigde Oost-Indische Compagnie
Auteurs: Vibeke Roeper, Tom Eyzenbach
Omschrijving: Belevenissen van twaalf jongens en meisjes van vier tot achttien jaar, die als scheepsjongen of passagier meevoeren met schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (1601-1798) naar Azië. Met zwartwitte tekeningen. Vanaf ca. 10 jaar
Titel: Thijs en de geheime VOC-kaart
Auteurs: Lizette de Koning, Fred Marschall
Omschrijving: Thijs, het hulpje van kaartenmaker Smelius van de VOC, maakt in de 17e eeuw met het schip de Roode Draeck een spannende en gevaarlijke reis naar India om een geheime opdracht uit te voeren. Vanaf ca. 9 jaar.
Titel: Varen op de Oost: lesmateriaal over de V.O.C. ten behoeve van het onderwijs op Schouwen-Duiveland en Sint Philipsland.
Auteur: F. van der Doe
Omschrijving: Het lesmateriaal werd samengesteld in het kader van het Zeeuws VOC-festival
Titel: Naar de Oost!: Een bordspel over Zeeland en de oprichting van de VOC
Auteur: Gemeente Middelburg en Vlissingen, Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland (SCEZ) en Zeeuws maritiem muZEEum
VOC op het internet
www.zeeuwsarchief.nl
In het snelkeuzemenu op de homepage kunt u direct naar de link ‘VOC Zeeland’. Bij het Zeeuws Archief wordt tevens de Zeelandia Illustrata bewaard. Deze verzameling bevat autentiek beeldmateriaal van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen (KZGW).
www.nationaalarchief.nl
De archieven van de VOC berusten in het Nationaal Archief.
www.geheugenvannederland.nl
Het Geheugen van Nederland is een grote digitale verzameling van illustraties, foto’s, teksten, films en audiofragmenten, afkomstig van tal van Nederlandse culturele instellingen.
http://www.voc-kenniscentrum.nl/adressen.html
Website beheerd door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde.